ในบริบทของระบบการเล่น (Gameplay Mechanics) ของ Final Fantasy I แหล่งข้อมูลได้อธิบายรายละเอียดของการต่อสู้ไว้ว่าเป็นระบบที่ต้องอาศัยทั้งการวางแผนล่วงหน้าและการตัดสินใจในขณะเผชิญหน้า โดยมีองค์ประกอบหลักดังนี้

1. รูปแบบการเผชิญหน้า (Encounter Types) การต่อสู้ในเกมจะถูกจำกัดวงจรการพบศัตรูออกเป็น 3 รูปแบบหลัก:
   • การสุ่มเจอ (Random Encounters): เกิดขึ้นขณะควบคุมตัวละครเดินทางในแผนที่โลกหรือดันเจี้ยน.
   • ศัตรูเฝ้าจุดสำคัญ: มักปรากฏตัวเมื่อตัวละครเหยียบลงบนจุดที่กำหนดไว้ เช่น บริเวณหน้าหีบสมบัติ.
   • การต่อสู้ตามเหตุการณ์ (Boss Battles): เป็นศัตรูที่มาตามเนื้อเรื่องซึ่งมักมีความร้ายกาจและต้องเอาชนะเพื่อดำเนินเนื้อเรื่องต่อ.
2. ระบบการสั่งการและหน้าจอการต่อสู้ (Battle Interface) เมื่อเข้าสู่ฉากต่อสู้ หน้าจอจะแบ่งออกเป็นสองฝั่ง คือฝั่งศัตรูและฝั่งตัวละครของผู้เล่น. โดยผู้เล่นต้องเลือกคำสั่งให้ตัวละครทั้ง 4 ตัวก่อนที่รอบการต่อสู้จะเริ่มขึ้น. คำสั่งหลักประกอบด้วย:
   • Attack (โจมตี): การใช้อาวุธที่สวมใส่เข้าทำความเสียหาย ซึ่งจำนวนครั้งในการโจมตี (HIT) จะเพิ่มขึ้นตามระดับเลเวลและสถานะของตัวละคร.
   • Magic (เวทมนตร์): ใช้ร่ายเวทมนตร์ตามระดับ MP ที่มีอยู่.
   • Defend (ป้องกัน): ช่วยลดความเสียหายทางกายภาพจากศัตรู.
   • Items/Drink (ไอเทม): ใช้ยาฟื้นฟูหรือไอเทมพิเศษระหว่างการต่อสู้.
   • Equip (สวมใส่): สามารถเปลี่ยนอาวุธหรือชุดป้องกันได้ทันทีในขณะต่อสู้.
   • Run/Flee (หนี): ใช้เมื่อต้องการออกจากสถานะการต่อสู้ แต่ไม่มีการการันตีว่าจะสำเร็จเสมอไป ขึ้นอยู่กับค่าความเร็ว (Agility) ของตัวละคร.
3. กลยุทธ์และการวางแผน (Combat Strategy) ระบบการเล่นเน้นให้ผู้เล่นวางแผนอย่างชาญฉลาดเพื่อลดความเสียหายของทีม:
   • ลำดับแถว (Formation): ตัวละครที่อยู่แถวบนสุด (หัวหน้าทีม) จะถูกโจมตีบ่อยที่สุด จึงควรใช้ตัวละครที่มีพลังป้องกันสูงไว้ในตำแหน่งนี้.
   • การเลือกเป้าหมาย: ควรกำจัดศัตรูที่เป็นอันตรายที่สุดก่อน และควรบริหารการใช้เวทมนตร์ให้คุ้มค่าโดยคำนวณจากพลังชีวิตของศัตรู.
   • การใช้ธาตุและจุดอ่อน: ผู้เล่นต้องศึกษาจุดอ่อนของศัตรู เช่น การใช้เวทมนตร์สายสายฟ้า (LIT) เมื่อสู้ในน้ำ หรือใช้เวทมนตร์สายไฟและ HARM กับพวกผีดิบ.
4. สถานะผิดปกติและพลังพิเศษ (Status Effects & Special Attacks) ในการต่อสู้ ตัวละครอาจติดสถานะผิดปกติได้ถึง 7 ชนิด เช่น พิษ (Poison), อัมพาต (Paralysis), หรือกลายเป็นหิน (Stone). ในขณะที่ศัตรูระดับสูงและบอสจะมีพลังโจมตีพิเศษที่เป็นวงกว้าง เช่น Icestorm (พายุหิมะ), Blaze (เปลวเพลิง), หรือ Tsunami (คลื่นยักษ์) ซึ่งส่งผลกระทบต่อตัวละครทั้งปาร์ตี้.
5. การพัฒนาความสามารถผ่านการต่อสู้ เมื่อชนะการต่อสู้ ผู้เล่นจะได้รับเงิน (Gold) และค่าประสบการณ์ (Experience Points) เพื่อใช้ในการเพิ่มเลเวล. การเลื่อนระดับเลเวลจะทำให้ค่าสถานะต่างๆ เช่น พลังโจมตี (Attack), ความแม่นยำ (Accuracy), และพลังป้องกัน (Defense) พัฒนาขึ้น ส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพในฉากต่อสู้. นอกจากนี้ การเปลี่ยนอาชีพ (Class Change) ยังเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้สายอาชีพต่อสู้อย่างอัศวินหรือนินจาสามารถใช้เวทมนตร์ช่วยในการรบได้.