1. การสร้างรากฐานและทรัพยากรเบื้องต้น
ในการเริ่มต้น ต้องสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญต่างๆ ดังนี้:
• สถานที่สำคัญ: ต้องสร้างคลังสำหรับเก็บสินค้า (Stock gathering points), ร้านค้าหรือสถานที่แลกเปลี่ยนทรัพยากร (Trading posts), และโรงเก็บอาหารหรือยุ้งฉาง (Granary)
• ที่อยู่อาศัยและประชากร: บ้านเป็นสิ่งสำคัญที่ควรสร้าง เพราะจะช่วยเพิ่มจำนวนประชากร หลังจากสร้างบ้านแล้ว สามารถสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อการผ่อนคลาย เช่น สนามเด็กเล่น หรือแปลงดอกไม้ เพื่อให้ประชากรเพิ่มขึ้นได้
• การผลิตทรัพยากรหลัก:
    ◦ ไม้: สิ่งแรกที่ต้องสร้างคือ โรงสำหรับตัดไม้ (Woodcutter's hut) โดยวางไว้ใกล้กับต้นไม้ใหญ่ เมื่อตัดไม้หมดแล้ว พื้นที่โล่งสามารถนำไปใช้ในการเพาะปลูกต่อได้。
    ◦ หิน: สามารถสร้างโรงโม่หิน (Stone quarry) ได้ โดยต้องมีวัว (Ox) เพื่อใช้ในการขนส่งหินไปยังคลังเก็บสินค้าด้วย。
• การค้า: สามารถใช้ร้านค้าเพื่อซื้อหรือขายทรัพยากรที่เกินความจำเป็นเพื่อเพิ่มรายได้
2. ระบบอาหารและการเกษตร (Food Production)
การจัดการเสบียงอาหารเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด เพราะหากในยุ้งฉางไม่มีอาหารเพียงพอ จำนวนประชากรจะลดลง
• การเกษตร: สร้างไร่นา (Farm) เพื่อผลิตข้าวสาลี (Wheat) หากต้องการขยายพื้นที่ไร่นา สามารถรื้อโรงตัดไม้บนพื้นที่ที่ต้นไม้ถูกตัดไปหมดแล้วออก เพื่อทำพื้นที่เพาะปลูกต่อได้
• กระบวนการผลิตขนมปัง (Bread Chain):
    1. โรงโม่แป้ง: เมื่อเก็บเกี่ยวข้าวสาลีมาได้ จะถูกนำไปแปรรูปเป็นแป้งที่โรงโม่แป้ง
    2. โรงขนมปัง: จากนั้นแป้งจะถูกนำไปทำเป็นขนมปังที่โรงขนมปัง และนำไปเก็บไว้ในคลังเสบียงเพื่อเลี้ยงประชากรและทหาร ควรสร้างโรงขนมปังเพิ่มอย่างต่อเนื่องเพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการของประชากรที่ขยายตัว
• การจัดเก็บ: คลังเสบียง (Granary) ที่ใช้ในการเก็บอาหารต้องวางติดกัน
• การผลิตเสริม: สามารถสร้างโรงเลี้ยงสัตว์ (Farm for livestock) เพื่อผลิตเนื้อสัตว์ได้ และสามารถสร้างโรงเบียร์ (Brewery) เพื่อเพิ่มระดับความนิยมของเมือง
3. การป้องกันและป้อมปราการ (Defense and Fortification)
ในระยะแรก ควรสร้างเป็น "เมืองปิด" (Closed city) เพื่อป้องกันศัตรูเข้ามารุกรานในขณะที่กำลังพัฒนาเมือง
• กำแพงและประตู:
    ◦ สร้างป้อมที่มีประตู (Gatehouse) ซึ่งจะปิดโดยอัตโนมัติเมื่อศัตรูเข้ามา
    ◦ สร้างกำแพงล้อมรอบโดยไม่ให้มีช่องว่าง กำแพงด้านนอกควรมีความแข็งแกร่งระดับหนึ่งเพื่อถ่วงเวลาศัตรู
    ◦ สามารถวางกำแพงซ้อนเป็นหลายชั้นเพื่อถ่วงเวลาศัตรูในการทำลาย
• ป้อมปราการและทหาร:
    ◦ นำทหารที่มีอยู่มาประจำการบนป้อมเพื่อป้องกัน
    ◦ สามารถเพิ่มกำลังโจมตีด้วยการวางเครื่องพ่นไฟ/โคมไฟ (Braziers/Fire devices) บนป้อมเพื่อให้พลธนูยิงธนูไฟได้ ซึ่งเป็นการโจมตีที่รุนแรงขึ้น
    ◦ เสาป้อม (Tower) ช่วยให้ระยะการโจมตีของพลธนูไกลขึ้น แต่ละป้อมสามารถรับพลธนูได้จำนวนจำกัด (เช่น ป้อมเล็กรับได้ 5 คน)
    ◦ ต้องสร้างบ่อน้ำ (Well) ไว้เพื่อป้องกันไฟไหม้ที่เกิดจากการโจมตีด้วยคบเพลิงของศัตรู
• การลาดตระเวน: ควรส่งหน่วยลาดตระเวน (เช่น คนห่อ) ออกไปตรวจสอบพื้นที่รอบนอก และสร้างป้อมลาดตระเวนเพื่อทำลายทรัพยากรของศัตรูที่มาตั้งใกล้ๆ
4. การจัดการเศรษฐกิจและประชากร (Economy and Population Management)
• การเพิ่มประชากร: การลดภาษีจะช่วยให้จำนวนประชากรเพิ่มขึ้น หรือคงอัตราภาษีไว้ในระดับปกติ
• การเก็บภาษี: เมื่อประชากรมีจำนวนมากแล้ว สามารถเพิ่มภาษีได้ในระดับพอประมาณ (ไม่สูงเกินไป) เพื่อสร้างรายได้ การเก็บภาษีเป็นอีกช่องทางในการเพิ่มรายได้โดยไม่จำเป็นต้องขายสินค้าอย่างเดียว
• การตรวจสอบความนิยม: ควรดูตัวเลขจำนวนประชากร (แสดงด้วยคนถือหนังสือ) หากเป็นสีเขียวถือว่าอยู่ในเกณฑ์ดี หากลดลงเป็นสีแดงจะต้องระวัง เพราะเมื่อประชากรลดลงจะไม่สามารถสร้างทหารหรือหาคนทำงานได้
5. การผลิตกำลังทหารและการบุกโจมตี (Military Build-up and Offense)
• การผลิตอาวุธ: ต้องสร้างโรงผลิตอาวุธ และโรงเก็บอาวุธ (Armory/โกดัง) อาวุธสำหรับพลธนูทำจากไม้ อาวุธสำหรับพลลูกตุ้ม (Pikemen) และพลหอก (Spearmen) ต้องใช้ชุดหนัง (Leather armor) ซึ่งต้องใช้ฟาร์มประเภทหนึ่งในการผลิต
• การเกณฑ์ทหาร: การสร้างทหารเอง (เช่น พลธนู) จะถูกกว่าการซื้อทหารรับจ้าง หากประชากรไม่เพียงพอจะไม่สามารถสร้างทหารได้
• ทหารรับจ้าง (Mercenaries): สามารถจ้างได้จากค่ายทหารรับจ้างในราคาที่ค่อนข้างสูง
    ◦ นักบวช (Monks): เป็นหน่วยต่อสู้ราคาถูก (10 เหรียญ) เหมาะสำหรับการทำลายกำแพง
• การสร้างฐานทัพโจมตี: สร้างป้อมปราการขนาดใหญ่เพื่อเตรียมบุกศัตรูและใช้เป็นฐานตั้งรับได้ด้วย
• หน่วยวิศวะและอาวุธหนัก:
    ◦ วิศวกร (Engineer): มีความสำคัญมาก ต้องมีวิศวกร 2 คนต่อการควบคุมอาวุธหนัก 1 ชิ้น
    ◦ อาวุธหนัก: วิศวกรสามารถสร้างอาวุธหนักบนป้อม เช่น เครื่องยิงหิน (Catapults) เพื่อทำลายกำแพงของศัตรู หรือสร้างปืนไฟ ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงในการกำจัดอัศวินชุดเกราะ
    ◦ อุปกรณ์บุกโจมตี: วิศวกรยังสามารถสร้างสะพานปีนกำแพง (ป้อมนั่ง) เพื่อให้ทหารปีนข้ามกำแพงศัตรูได้

เปรียบเทียบกลยุทธ์:
การสร้างเมืองที่แข็งแกร่งในช่วงแรกนั้นคล้ายกับการสร้างรังผึ้งที่ปิดมิดชิด โดยต้องให้ความสำคัญกับการสะสมเสบียงอาหารและทรัพยากร ในขณะที่พัฒนาขีดความสามารถในการผลิตอาวุธ เพื่อให้มั่นใจว่าเมื่อถึงเวลาที่ต้องเปิดศึก ประชากรและทหารจะพร้อมทั้งในด้านอาหาร กำลังพล และยุทโธปกรณ์อย่างเพียงพอ  ก็เป็นหนึ่งในแผนกลยุทธการเล่น นะครับ  แต่ก็อาจจะไม่สามารถใช้ได้กัยทุกๆฉากเสมอไป ครับ  เอาไว้ประเป็นแนวทางการเล่นดูนะครับ